Այսօր՝ 17 դեկտեմբերի 2017թ., Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 479.8AMD
1EUR = 534.5AMD
1RUB = 8.06AMD
Շրջանների զգալի մասում սպասվում են տեղումներ Արտաքին փոխանցումներն ավելացել են 200 մլն դոլարով Դավթաշենի կամրջից ավտոմեքենա է ընկել ձորը Ճարտարապետի մասնագիտությունը կարժևորվի Հիմնական ձեռքբերումը Եվրամիության հետ համաձանագրի ստորագրումն է Արտաշատի խճուղում ավտոմեքենայի հրդեհ է բռնկվել. վարորդը տեղափոխվել է հիվանդանոց Ինտրիգի մասին խոսք լինել չի կարող Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են Նախագահն իր խոսքերում անկեղծ ու ազնիվ էր Հյուսիսկորեացիների մասին, իրականում, մենք շատ քիչ պատկերացումներ ու տեղեկատվություն ունենք
ԼՐԱՀՈՍ
Շրջանների զգալի մասում սպասվում են տեղումներ Արտաքին փոխանցումներն ավելացել են 200 մլն դոլարով Դավթաշենի կամրջից ավտոմեքենա է ընկել ձորը Ճարտարապետի մասնագիտությունը կարժևորվի Հիմնական ձեռքբերումը Եվրամիության հետ համաձանագրի ստորագրումն է Արտաշատի խճուղում ավտոմեքենայի հրդեհ է բռնկվել. վարորդը տեղափոխվել է հիվանդանոց Ինտրիգի մասին խոսք լինել չի կարող Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են Նախագահն իր խոսքերում անկեղծ ու ազնիվ էր Հյուսիսկորեացիների մասին, իրականում, մենք շատ քիչ պատկերացումներ ու տեղեկատվություն ունենք Ինչ լինելու է՝ լինելու է իշխանության մեջ Գինու, քացախի և ժողովրդի պաշտպանների մասին Քաղաքական պոկերը դեռ նոր է սկսվում Չքմեղանալու հնարքները 21-րդ դարում «Ալաշկերտ»-ը և բրազիլական «Բոտաֆոգո»-ն համաձայնության են եկել Կատուն ողջ է մնացել լվացքի մեքենայում 40 րոպեանոց լվացքից հետո ՀՀ տարածքում որոշ ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց «Ռեալ»-ը դարձավ աշխարհի ակումբային առաջնության չեմպիոն Ստեփանակերտում տեղի է ունեցել խորհրդակցություն Երևանում բացվել է Գյոթեի կենտրոնը Հայ պատանի շախմատիստների հաղթարշավը 888 կգ կասկածելի մսեղիքի մեջ առկա է եղել ավանակի և ձիու միս «Դինամոն» 7-րդն է ըմբշամարտի աշխարհի ակումբային առաջնությունում Վարչապետն Արցախում այցելել է ուսումնական հաստատություններ և արտադրամաս Հայաստանում Եվրոպական միության ծրագրերի իրականացման կիզակետը Շիրակն է Սարգիս Ադամյանը դարձել է գոլային փոխանցման հեղինակ Իսպանիայում մահացել է Եվրոպայի ամենատարեց մարդը ԱՄՆ-ը Լիբանան կվերադարձնի 5 մլն դոլար արժողությամբ քանդակները Երևանում ամուսնուն սպանելու փորձի մեջ կասկածվում է կինը Երևանի «Մանկապարտեզ» էլեկտրոնային համակարգը հաղթողների թվում է Ապարան խոշորացված համայնքում արդիականացվում է լուսավորության համակարգը Բասկետբոլի Հայաստանի առաջնությունում «Արթիկ»-ը հաղթեց «Շիրակ»-ին Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի «սև ցուցակը» կտրուկ «կծանրանա» Արցախի ԱԺ-ում հյուրընկալել են օտարերկրյա խորհրդարանականներին Ճապոնիան 2018 թվականին ռեկորդային բյուջե է հատկացնելու պաշտպանությանը Լավրովը Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարի հետ քննարկել է իրադրությունը Սիրիայում Հայտնի են Ամանորին ընդառաջ իրականացվող ոչ կանոնավոր չվերթները Դոն Բոյաջյանը մտադիր է առաջադրել իր թեկնածությունն ԱՄՆ կոնգրեսում Կարմիր մահիկը հաղորդել է իսրայելա-պաղեստինյան բախումներում մահացածների թիվը Հայաստանում ԱՄՆ, ՄԲ և Գերմանիայի դեսպաններն այցելել են ռազմական համալսարան Թրամփը ԱՄՆ-ում հայտնված ներգաղթյալներին համեմատել է աղբի հետ Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել լիբանանցի գործարարների վերաբերյալ Կարմիր մահիկը հաղորդել է իսրայելա-պաղեստինյան բախումներում մահացածների թիվը Հոկեյի «Արարատ» ակումբը փոխանակվեց հաղթանակներով Երևանում 20-ամյա երիտասարդը հրազենային վնասվածքով տեղափոխվել է հիվանդանոց Հայաստանում համայնքապետերի վերաբերյալ հարուցվել է 34 քրեական գործ Ռուսաստանը նախատեսում է վերսկսել ավիափոխադրումները Եգիպտոսի հետ 13 տարի հետախուզվող 63-ամյա կինը հայտնաբերվել է և տեղափոխվել է Հայաստան Բակո Սահակյանն ընդունել է Գագիկ Ծառուկյանին և նրա հետ Արցախ ժամանած եվրոպացի գործիչներին Հայաստանի և Արցախի վարչապետերը ընդլայնված կազմով քննարկել են համագործակցության որոշ ծրագրեր Յավա կղզում երկրաշարժի հետևանքով առնվազն երկու մարդ է մահացել Երևանում վիճաբանության ժամանակ կինը խոհանոցային դանակով հարվածել է ամուսնուն Մակրոնը կմասնակցի Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի ամենամյա ընթրիքին Թուրքիայում ՌԴ դեսպանի սպանության գործով ռուսական պատվիրակություն կժամանի Անկարա Ադրբեջանը Արցախի հետ շփման գծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 2300 կրակոց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ը պատրաստ է հունվարին վաճառել Մխիթարյանին և Շոուրին. Մոուրինյո Հեծանվորդ Էդգար Ստեփանյանը նախնական ապահովել է տեղն աշխարհի առաջնությունում Բենզալցակայանում հրազենային վնասվածք ստացածը 20–ամյա երիտասարդ է Վենեսուելայի իշխանության և ընդդիմության միջև բանակցությունները կվերսկսվեն հունվարից Առավել հավանական է, որ ՀՀԿ-ն վարչապետի թեկնածու առաջադրի Սերժ Սարգսյանին. քաղաքագետ Ղազախստանում նշում են Անկախության տոնը Հայաստանում քննարկման են դրել 2018 թ. ապրիլի 1-ից աջ ղեկով մեքենաների ներմուծումն արգելելու նախագիծը Հայաստանը Լատվիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչում է ակնկալում. Շարմազանով Ռուսաստանի ԱԻՆ-ը հերքել է Սոչիում երկնաքարի ընկնելու մասին լուրերը Հայտնի է Մխիթարյանի և Մոուրինյոյի տարաձայնության պատճառը Ռեյչլ ՄըքԱդամսը՝ «Գիշերային խաղեր» ֆիլմի գլխավոր դերում (տեսանյութ) Կիպրոսի նախագահի ընտրության ժամկետները հայտնի են Հրապարակվել է «Օսկար»-ի հավակնող ֆիլմերի նախնական ցանկը Մանկունյական հեքիաթի ավարտը կամ #ՀենոԴուխով Ներկայացվել է «Պեկին-2022» ձմեռային Օլիմպիական խաղերի լոգոտիպը Պրեմիերա. Էդ Շիրան և Անդրեա Բոչելլի - Perfect Symphony Բադալյանների ընտանիքը շարունակում է ավանդական դարձած բարեգործական նախաձեռնությունը Հեծանվորդ Էդգար Ստեփանյանը արծաթե մեդալ է նվաճել միջազգային մրցաշարում Էդվարդ Նալբանդյանը ստանձնել է ՍՏԾՀԿ նախագահությունը Forbes-ը ներկայացրել է Հոլիվուդի ամենաեկամտաբեր դերասանների ցանկը ԵՄ-ի երկրների ղեկավարները հաստատեցին անցումը Brexit-ի շուրջ բանակցությունների երկրորդ փուլին Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհին և Վարդենյաց լեռնանցքում տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց Երևանում և 4 մարզում դեկտեմբերի 18-ին էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն ԱՄՆ-ն պատրաստ է ԿԺԴՀ-ի հետ հակամարտության ռազմական լուծմանը. Թիլերսոն SpaceX-ը հաջողությամբ Միջազգային տիեզերակայան է ուղարկել Dragon տիեզերանավը

Հայ-իրանական հարաբերությունների ներկան և ապագան. մեկնաբանում է իրանագետը

ՀայՄեդիա.am-ի զրուցակիցն է ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը:

-Պարոն Ոսկանյան, վերջին տարիներին  հայ-իրանական հարաբերությունները գնալով էլ ավելի են զարգանում և ամրապնդվում: Ինչպե՞ս եք գնահատում երկու երկրների քաղաքական համագործակցության զարգացումը, ի՞նչ նշանակություն ունի այն երկու երկրների համար: 

-Հայ-իրանական հարաբերությունների ամբողջ համատեքստում քաղաքական հարաբերությունները գտնվում են ամենաբարձր մակարդակի վրա և որևէ խնդիր կամ խոչընդոտ չունեն: Երկու պետությունների փոխգործակցությունը հենց Իրանի կողմից գնահատվում է ռազմավարական, հայկական կողմից էլ որակվում է  որպես առանձնահատուկ և ընդլայնված գործակցություն:
Անվտանգության հարթության մեջ երկու պետությունները, ըստ էության, փոխլրացնում են միմյանց: Հայաստանը ապահովում է Իրանի հյուսիսային սահմանի անվտանգությունը,  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում զսպելով Ադրբեջանին և ստիպելով նրան զգալի ռեսուրսներ ծախսել, որոնք, հակառակ պարագայում, հնարավոր է ուղղվեին դեպի Իրան:
Իրանական կողմն էլ, իր հերթին, ապահովում է Հայաստանի անվտանգության բավական կարևոր բաղադրիչներից մեկը՝ հարավային անվտանգ ելքը: Այն մեզ հնարավորություն  է տալիս ոչ միայն դուրս գալ դեպի Իրան, այլև Իրանի միջոցով դեպի Պարսից ծոցի տարածաշրջան և Մերձավոր Արևելք: Այս համատեքստում երկու երկրների հարաբերությունները կարելի է կոչել անվտանգային փոխլրացում, որը չափազանց կարևոր է՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային իրավիճակը:

-Ի տարբերություն բարձր մակարդակի քաղաքական հարաբերությունների, Հայաստանի և Իրանի միջև տնտեսական կապերը, կարծես թե, ավելի թույլ են զարգացած: Ինչո՞վ է սա պայմանավորված:

-Երկու երկրների հարաբերություններում տնտեսական կապերի ոլորտն անսահմանափակ պոտենցիալ ունեցող ոլորտներից է, բայց, ճիշտ նշվեց, այդ ոլորտն ակնհայտորեն զիջում է քաղաքական հարաբերություններին: Դա պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով:
Օբյեկտիվ պատճառներից պետք է հատկապես նշել միմյանց փոխճանաչելու խնդիրը: Չնայած երկու երկրները հազարամյակներով հարևան են, բայց իրանցիները լավ չեն պատկերացնում հայկական տնտեսության առանձնահատկությունները, և նույնը մեր դեպքում՝ հայ գործարարներն այդքան էլ լավ տեղյակ չեն Իրանի տնտեսությունից:
Օրենսդրական տիրույթում նույնպես կան որոշակի խնդիրներ, բայց դրանք ևս անլուծելի չեն, դրանք հեշտությամբ կլուծվեն բանակցությունների և փոխադարձ ճանաչման միջոցով:
Առկա ներուժն օգտագործելը կարևոր է թե՛ Հայաստանի, և թե՛ Իրանի շահերի տեսանկյունից: Հայաստանն ունի մի շարք հնարավորություններ, որոնք անհրաժեշտ են Իրանին, մասնավորապես ԵՏՄ տարածքում հայկական ներկայությունը, Արևմուտքի հետ GSP+ համակարգի առկայությունը:
Մյուս կողմից, Իրանն ունի 80 միլիոնանոց շուկա, իրանական շուկա մուտքը նշանակում է մուտք Մերձավոր Արևելքի շուկա:
Չափազանց մեծ հնարավորություններ կան նաև էներգետիկ հատվածում, որի որոշակի մասն այսօր օգտագործվում է՝ գազ՝ էլէկտրաէներգիայի դիմաց ծրագիրը, վերջերս կրկին անդրադարձ եղավ Մեղրու հատվածում ՀԷԿ-ի շինարարությանը՝ համատեղ օգտագործման նպատակով:
Երկու երկրների՝ միմյանց համար տրանզիտային մուտքերի և ելքերի ապահովման հնարավորությունները ևս անսպառ են:
Իրանի համար Հայաստանը չափազանց կարևոր է դեպի Սև ծով, այնուհետ դեպի Եվրոպա ելքի ապահովման տեսանկյունից:
Մեզ համար էլ Իրանը չափազանց կարևոր է տրանզիտային հատվածով դեպի Պարսից ծոց, Մերձավոր Արևելք և, ինչու ոչ, դեպի Հնդկաստան ճանապարհ ապահովելու տեսանկյունից:

-Վերջերս սկսել է շրջանառվել Իրանի՝ ԵՏՄ-ին անդամակցելու մասին հարցը: Ձեր դիտարկմամբ՝ որքանո՞վ է իրատեսական այս քայլը:

-Կարծում եմ՝ անդամակցության խնդիրը մի փոքր անիրատեսական է: Իրանցիները առավելապես ցանկանում են ԵՏՄ-ի հետ ունենալ  հատուկ հարաբերություններ:  Այս առումով կարևոր է ևս մեկ հանգամանք, որ ԵՏՄ-ի կողմից Իրանի հետ բանակցություններում որպես «դեսպան» Հայաստանն է հանդես գալիս: Սա շատ կարևոր գործառույթ է, այն մեր երկրին տալիս է ոչ միայն սեփական տնտեսական շահերն առաջ տանելու հնարավորություններ, այլ նաև ակնհայտորեն բարձրացնում է մեր երկրի քաղաքական դերակատարությունը՝ Իրանի հետ հարաբերություններում և ԵՏՄ երկրների շրջանում:


-Ինչպես բազմիցս հայտարարվել է,  Իրանը բացառապես կողմ է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը: Պաշտոնական հարթակում, սակայն,  Իրանը բավական չեզոք է հանդես գալիս՝ չցանկանալով հարաբերությունները լարել երկու երկրների հետ: Ձեր դիտարկմամբ՝  ի՞նչ հանգամանքներ են նպաստում Իրանի այս դիրքորոշմանը: 

Իրանի պաշտոնական դիրքորոշումներն ակնհայտորեն չեզոք են, երբեմն կան որոշակի հայամետ շեշտադրումներ, հատկապես նշեմ Իրանի ԱԳՆ խոսնակի հայտարարությունը, ըստ որի՝ Արցախի հիմնախնդիրը պետք է լուծվի այնտեղ բնակվող ժողովրդի կամքի համաձայն: Դա ինքնորոշման իրավունքի անուղղակի ակնարկ է: Բայց, ընդհանուր առմամբ, այդ դիրքորոշումները աչքի են ընկնում անկողմնապահությամբ և չեզոքությամբ:
Բայց ակնհայտ է, որ ոչ պաշտոնական, չբարձրաձայնվող տիրույթում իրանցիները կողմնակից են առկա ստատուս-քվոյի պահպանմանը՝ հատկապես տարածքային իրավիճակի պահպանմանը: Հայաստանը, վերահսկելով նախկին իրանաադրբեջանական սահմանի մի զգալի հատված, որն այսօր Արցախ-Իրան սահմանն է, ակնհայտորեն ապահովում է Իրանի հյուսիսային հատվածները Ադրբեջանի կողմից հնարավոր հակաիրանական ներգործությունից, որը կարող է լինել նաև երրորդ ուժի կողմից:
Իրանցիները կողմ չեն, որ արցախաադրբեջանական հատվածը կրճատվի հոգուտ Ադրբեջանի, բացի այդ, կողմնակից են, որ այդ գոտում լրացուցիչ լարվածություն չստեղծվի, որը վտանգավոր է նաև Իրանի անվտանգության տեսանկյունից:

-Ինչպիսի՞ն է Իրանի դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանության և դրա ճանաչման հետ կապված:

-Իրանցիները միանշանակորեն համարում են, որ հայերն Օսմանյան կայսրությունում ենթարկվել են ցեղասպանության: Այս իմաստով իրանահայ համայնքն ունի բոլոր իրավունքները Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միջոցառումների ազատ կազմակերպման համար: Բայց Իրանը տարածաշրջանում որոշակի հարթություններում  համագործակցում է  Թուրքիայի հետ, մասնավորապես ՝ Սիրիայի հիմնախնդրի և քրդական հարցի հետ կապված: Շատ դեպքերում նրանք փորձում են պաշտոնական դիրքորոշումները ձևակերպել այնպես, որ Թուրքիայի հետ լրացուցիչ լարվածություն չստեղծվի:
Երկրորդ կարևոր գործոնն Իրանի ներսում պանթուրքիստական խմբավորումների առկայությունն է, որոնք թեև լուսանցքային են, բայց շատ դեպքերում կարողանում են մեծ աղմուկ բարձրացնել:
Այս առումով իրանական դիրքորոշումն ակհայտ է, բայց չեմ կարծում, որ առաջիկայում պաշտոնական մակարդակով ճանաչում կլինի:
Ի վերջո, նշենք նաև, որ Իրան-Հայաստան հարաբերություններն այնքան բազմակողմանի են և ընդգրկուն, որ դա այս պահին ամենակարևոր խնդիրը չէ, որքան էլ որ դա մեզ համար զգացական տեսանկյունից կարևոր լինի:


Ակաթի Վահանյան

Հարցում
website by Sargssyan