Այսօր՝ 25 փետրվարի 2018թ., Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 479.8AMD
1EUR = 534.5AMD
1RUB = 8.06AMD
Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին վթարի ենթարկված ավտոմեքենայի վարորդը տեղում մահացել է Ինչ վիճակում են մեր հուշարձանները Նորվեգիան Օլիմպիական խաղերի մեդալների ոչ պաշտոնական հաշվարկի հաղթողն է. 39 մեդալ Փհենչհանում մարվեց Օլիմպիական խաղերի կրակը Մայրենի լեզուն աղճատելը սրբապղծություն է Եղանակը կտաքանա 3-4 աստիճանով Բուրաստանում կորած երեխայի դին գտել են ջրատարում Ում հաշվին են համալրվում բանկային ավանդները Արտյոմ Դալաքյանը նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի գոտին Ներդրողների ծրագրերն ու հանրության ցանկությունները
ԼՐԱՀՈՍ
Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին վթարի ենթարկված ավտոմեքենայի վարորդը տեղում մահացել է Ինչ վիճակում են մեր հուշարձանները Նորվեգիան Օլիմպիական խաղերի մեդալների ոչ պաշտոնական հաշվարկի հաղթողն է. 39 մեդալ Փհենչհանում մարվեց Օլիմպիական խաղերի կրակը Մայրենի լեզուն աղճատելը սրբապղծություն է Եղանակը կտաքանա 3-4 աստիճանով Բուրաստանում կորած երեխայի դին գտել են ջրատարում Ում հաշվին են համալրվում բանկային ավանդները Արտյոմ Դալաքյանը նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի գոտին Ներդրողների ծրագրերն ու հանրության ցանկությունները Երևանի քաղաքապետը հարգանքի տուրք է մատուցել Զորավար Անդրանիկի հիշատակին. Լուսանկարներ Արամ Ա Վեհափառ Հայրապետը ողջունում է ՀՀ Նախագահի պաշտոնում Արմեն Սարգսյանի թեկնածությունը Ժողովուրդը պահանջում է մերկացնողի հուշարձան ՀՀ պաշտպանության նախարարը մասնակցել է «Ես եմ» ծրագրով զորակոչված զինծառայողների երդման արարողությանը Ուրիշ ոչինչ պետք չէ Ռուս հոկեյիստները դարձան Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Օլիմպիական խաղերի վերջին ոսկե մեդալը նվաճեց Մարիտ Բորգենը Այս տարի պետք է վերջնականապես ձևավորենք ՀՀ տարածքային կառավարման ճարտարապետությունը. վարչապետ Մարտի 1-ը հանկարծ ու միանգամից տեղի չունեցավ Ձյուդոյիստ Ֆերդինանդ Կարապետյանը բրոնզե մեդալ է նվաճել միջազգային մրցաշարում Բռնցքամարտիկ Գուրգեն Հովհաննիսյանը դուրս է եկել Ստրանջայի մրցաշարի եզրափակիչ Դատարանների և կոռուպցիայի մասին Արթուր Ալեքսանյանը հաղթել է Կիևի միջազգային մրցաշարում Մարտի 1-ը անհանդուրժողականության հետևանք էր Յուրգեն Կլոպ. Հաճույքով եմ հետևել «Լիվերպուլի» խաղին «Մոնակոն» գոլառատ խաղում չկարողացավ պահպանել առավելությունը «Ծառուկյան» խմբակցությունը կողմ կքվեարկի ՀՀ նախագահի պաշտոնում Արմեն Սարգսյանի թեկնածությանը Տիգրան Բարսեղյանը մասնակցել է «Վարդար»-ի ամբողջ հանդիպմանը «Հերտան» ընդհատեց «Բավարիայի» հաղթարշավը, այլ արդյունքներ Պակիստանի նահանգներից մեկում արգելվել է խաղալիք զենքը Եթե կա չօգտագործվող պետական գույք, պետք է տալ բիզնեսի կառավարմանը. վարչապետ Տեխասի նահանգապետը կյանք է շնորհել դատապարտյալին մահապատժի իրականացումից րոպեներ առաջ Փհենչհան-2018. Նախավերջին օրվա մեդալային հաշվարկ Կիևի միջազգային մրցաշարում Կարապետ Չալյանը կրկին հաղթել է Արսեն Ջուլֆալակյանին Պայթյուններ են որոտացել Սոմալիի նախագահական պալատի հարևանությամբ. կան տասնյակ զոհեր Այսօր մեր զինվորն Աֆրինում գնում է իր նախնիների հետքերով. Էրդողան 98 տարեկանում մահացել է հոլիվուդյան հայտնի դերասանուհի Նանետ Ֆաբրեյը Արուճ գյուղի տներից մեկի թաքստոց սենյակից հայտնաբերվել և առգրավվել են բազմաթիվ զենքեր Աբովյանի սոցաջակցության աշխատակիցը որպես կաշառք պահանջել և ստացել է օրենքով նախատեսված նպաստների մի մասը «Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիաների հայկական փորձը կներդրվի Հնդկաստանի, Եթովպիայի և Ուգանդայի դպրոցներում Արթուր Բաղդասարյանը` Վանաձորում ՀՀԿ-ի հետ հուշագիր ստորագրելու մասին ՏՏ համաշխարհային համաժողովը Հայաստան բերելը հայկական տեխնոլոգիական հանրության երազանքն է եղել Հայոց ցեղասպանության բանաձևերին Թուրքիայի արձագանքը սպասելի էր. Նիդերլանդների ԱԳ նախարար Հայաստանի առաջնությունում ընկերական պայքար ծավալվեց. Գոռ Մինասյան Արթուր Բաղդասարյանն ապագա վարչապետի պաշտոնում տեսնում է այն անձին, ում կառաջադրի իշխող քաղաքական ուժը Գավառում վիճաբանության հետևանքով 2 անձ հրազենային վնասվածք է ստացել. Արմեն Մարտիրոսյանն ընտրվել է «Ժառանգություն» կուսակցության վարչության նախագահ ՀՀ Նախագահի թեկնածու Արմեն Սարգսյանը կհանդիպի ՕԵԿ ներկայացուցիչների հետ Միկել. Հավատում եմ, որ «Չելսին» «Բարսելոնայի» դաշտում կկրկնի 2012 թվականի պատմությունը Հայաստանի առաջնությանը մասնակցում էինք տոնուսի մեջ մնալու համար. Սիմոն Մարտիրոսյան Վուչիչը հայտարարել է, որ Սերբիան երբևէ պատժամիջոցներ չի կիրառի Ռուսաստանի դեմ ՀՀ դեսպանը Ռումինիայի ՆԳՆ պետքարտուղարի հետ քննարկել է համագործակցության նոր հնարավորությունները Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ-ին անդամակցության ընթացքում արտահանումն աճել է մոտ 50 տոկոսով Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանի նախագահի նկրտումներն արժանացան միջազգային բացասական արձագանքի. Eurasianet Սոցիոլոգն առաջնային է համարում Սումգայիթի ջարդերի հարցը միջազգային իրավական դաշտ տեղափոխելը «Օրինաց երկիր»-ը վերադառնում է ակունքներին. տեղի ունեցավ կուսակցության 15-րդ համագումարը Ծանրամարտի Հայաստանի առաջնության ծանր քաշային կարգի չեմպիոնները հայտնի են Արմեն Սարգսյանը Լիբանանում կհանդիպի Արամ Ա կաթողիկոսի հետ Վիլյամ Սարոյանի տուն-թանգարանի նախագիծը ներկայացվել է Ֆրեզնոյի քաղաքապետին ԵԱՏՄ-ին ՀՀ-ի անդամակցության ընթացքում դեպի ՌԴ արտահանումն աճել է 250 տոկոսով «Ջրվեժ» անտառապարկը համալրվել է ավտոմատ ուղեփակոցներով և տեխնիկայով Արմեն Սարգսյանն այցելել է Մխիթարյան միաբանություն Մոսկվան Վաշինգտոնին և Փհենյանին կոչ է անում սկսել ուղիղ երկխոսություն Հայաստանը տարեկան 10 մլն դոլար է խնայում GSP+ ռեժիմից օգտվելիս. տնտեսագետ Բակո Սահակյանը և Վիգեն Սարգսյանը քննարկել են բանակաշինությանը վերաբերող մի շարք հարցեր Հայաստանը ԵԱՏՄ տարածքում ամենաբարձր աճի ցուցանիշներն է արձանագրել մի շարք ճյուղերում» Արթուր Բաղդասարյանն ընտրվեց «Օրինաց երկիր» կուսակցության նախագահ Սևակ Ամրոյանը նոր տեսահոլովակ է ներկայացրել Քաբուլում մահապարտի գործողության հետևանքով զոհերի թիվը հասել է երեքի Ինչպե՞ս է կատարվում ամուսնալուծության գործընթացը, համատեղ գույքի բաժանումն ու ալիմենտի վճարումը Ադրբեջանական զինուժն այս շաբաթ կիրառել է 60 միլիմետրանոց ականանետ Հնդկաստանում հեռացրել են ուղեղի ամենամեծ ուռուցքն աշխարհում Սերժ Սարգսյանը ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած մի շարք օրենքներ Սարգիս Ադամյանի գոլն օգնել է «Յան Ռեգենսբուրգ»-ին անհավանական հաղթանակ տոնել Վլադիմիր Հակոբյանը պարզաբանել է, թե ինչ հարցերով է զբաղվելու Հասմիկ Պողոսյանը Նոր մեթոդի ներդրում՝ Հայաստանի ԼՕՌ պրակտիկայում Սոմալիի մայրաքաղաքում պայթյունները 18 մարդու կյանք են խլել Նախագահն ընդունել է Վրաստանի փոխվարչապետ, ՆԳ նախարար Գիորգի Գախարիային. Լուսանկարներ Պատմական հուշարձաններում վերականգնման աշխատանքների համար պետբյուջեից 200 մլն դրամ է ծախսվել Տիգրան Պետրոսյանը «Aeroflot open»-ի 4-րդ տուրում կիսեց միավորը մյուս առաջատարի հետ

Հայ-իրանական հարաբերությունների ներկան և ապագան. մեկնաբանում է իրանագետը

ՀայՄեդիա.am-ի զրուցակիցն է ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը:

-Պարոն Ոսկանյան, վերջին տարիներին  հայ-իրանական հարաբերությունները գնալով էլ ավելի են զարգանում և ամրապնդվում: Ինչպե՞ս եք գնահատում երկու երկրների քաղաքական համագործակցության զարգացումը, ի՞նչ նշանակություն ունի այն երկու երկրների համար: 

-Հայ-իրանական հարաբերությունների ամբողջ համատեքստում քաղաքական հարաբերությունները գտնվում են ամենաբարձր մակարդակի վրա և որևէ խնդիր կամ խոչընդոտ չունեն: Երկու պետությունների փոխգործակցությունը հենց Իրանի կողմից գնահատվում է ռազմավարական, հայկական կողմից էլ որակվում է  որպես առանձնահատուկ և ընդլայնված գործակցություն:
Անվտանգության հարթության մեջ երկու պետությունները, ըստ էության, փոխլրացնում են միմյանց: Հայաստանը ապահովում է Իրանի հյուսիսային սահմանի անվտանգությունը,  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում զսպելով Ադրբեջանին և ստիպելով նրան զգալի ռեսուրսներ ծախսել, որոնք, հակառակ պարագայում, հնարավոր է ուղղվեին դեպի Իրան:
Իրանական կողմն էլ, իր հերթին, ապահովում է Հայաստանի անվտանգության բավական կարևոր բաղադրիչներից մեկը՝ հարավային անվտանգ ելքը: Այն մեզ հնարավորություն  է տալիս ոչ միայն դուրս գալ դեպի Իրան, այլև Իրանի միջոցով դեպի Պարսից ծոցի տարածաշրջան և Մերձավոր Արևելք: Այս համատեքստում երկու երկրների հարաբերությունները կարելի է կոչել անվտանգային փոխլրացում, որը չափազանց կարևոր է՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային իրավիճակը:

-Ի տարբերություն բարձր մակարդակի քաղաքական հարաբերությունների, Հայաստանի և Իրանի միջև տնտեսական կապերը, կարծես թե, ավելի թույլ են զարգացած: Ինչո՞վ է սա պայմանավորված:

-Երկու երկրների հարաբերություններում տնտեսական կապերի ոլորտն անսահմանափակ պոտենցիալ ունեցող ոլորտներից է, բայց, ճիշտ նշվեց, այդ ոլորտն ակնհայտորեն զիջում է քաղաքական հարաբերություններին: Դա պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով:
Օբյեկտիվ պատճառներից պետք է հատկապես նշել միմյանց փոխճանաչելու խնդիրը: Չնայած երկու երկրները հազարամյակներով հարևան են, բայց իրանցիները լավ չեն պատկերացնում հայկական տնտեսության առանձնահատկությունները, և նույնը մեր դեպքում՝ հայ գործարարներն այդքան էլ լավ տեղյակ չեն Իրանի տնտեսությունից:
Օրենսդրական տիրույթում նույնպես կան որոշակի խնդիրներ, բայց դրանք ևս անլուծելի չեն, դրանք հեշտությամբ կլուծվեն բանակցությունների և փոխադարձ ճանաչման միջոցով:
Առկա ներուժն օգտագործելը կարևոր է թե՛ Հայաստանի, և թե՛ Իրանի շահերի տեսանկյունից: Հայաստանն ունի մի շարք հնարավորություններ, որոնք անհրաժեշտ են Իրանին, մասնավորապես ԵՏՄ տարածքում հայկական ներկայությունը, Արևմուտքի հետ GSP+ համակարգի առկայությունը:
Մյուս կողմից, Իրանն ունի 80 միլիոնանոց շուկա, իրանական շուկա մուտքը նշանակում է մուտք Մերձավոր Արևելքի շուկա:
Չափազանց մեծ հնարավորություններ կան նաև էներգետիկ հատվածում, որի որոշակի մասն այսօր օգտագործվում է՝ գազ՝ էլէկտրաէներգիայի դիմաց ծրագիրը, վերջերս կրկին անդրադարձ եղավ Մեղրու հատվածում ՀԷԿ-ի շինարարությանը՝ համատեղ օգտագործման նպատակով:
Երկու երկրների՝ միմյանց համար տրանզիտային մուտքերի և ելքերի ապահովման հնարավորությունները ևս անսպառ են:
Իրանի համար Հայաստանը չափազանց կարևոր է դեպի Սև ծով, այնուհետ դեպի Եվրոպա ելքի ապահովման տեսանկյունից:
Մեզ համար էլ Իրանը չափազանց կարևոր է տրանզիտային հատվածով դեպի Պարսից ծոց, Մերձավոր Արևելք և, ինչու ոչ, դեպի Հնդկաստան ճանապարհ ապահովելու տեսանկյունից:

-Վերջերս սկսել է շրջանառվել Իրանի՝ ԵՏՄ-ին անդամակցելու մասին հարցը: Ձեր դիտարկմամբ՝ որքանո՞վ է իրատեսական այս քայլը:

-Կարծում եմ՝ անդամակցության խնդիրը մի փոքր անիրատեսական է: Իրանցիները առավելապես ցանկանում են ԵՏՄ-ի հետ ունենալ  հատուկ հարաբերություններ:  Այս առումով կարևոր է ևս մեկ հանգամանք, որ ԵՏՄ-ի կողմից Իրանի հետ բանակցություններում որպես «դեսպան» Հայաստանն է հանդես գալիս: Սա շատ կարևոր գործառույթ է, այն մեր երկրին տալիս է ոչ միայն սեփական տնտեսական շահերն առաջ տանելու հնարավորություններ, այլ նաև ակնհայտորեն բարձրացնում է մեր երկրի քաղաքական դերակատարությունը՝ Իրանի հետ հարաբերություններում և ԵՏՄ երկրների շրջանում:


-Ինչպես բազմիցս հայտարարվել է,  Իրանը բացառապես կողմ է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը: Պաշտոնական հարթակում, սակայն,  Իրանը բավական չեզոք է հանդես գալիս՝ չցանկանալով հարաբերությունները լարել երկու երկրների հետ: Ձեր դիտարկմամբ՝  ի՞նչ հանգամանքներ են նպաստում Իրանի այս դիրքորոշմանը: 

Իրանի պաշտոնական դիրքորոշումներն ակնհայտորեն չեզոք են, երբեմն կան որոշակի հայամետ շեշտադրումներ, հատկապես նշեմ Իրանի ԱԳՆ խոսնակի հայտարարությունը, ըստ որի՝ Արցախի հիմնախնդիրը պետք է լուծվի այնտեղ բնակվող ժողովրդի կամքի համաձայն: Դա ինքնորոշման իրավունքի անուղղակի ակնարկ է: Բայց, ընդհանուր առմամբ, այդ դիրքորոշումները աչքի են ընկնում անկողմնապահությամբ և չեզոքությամբ:
Բայց ակնհայտ է, որ ոչ պաշտոնական, չբարձրաձայնվող տիրույթում իրանցիները կողմնակից են առկա ստատուս-քվոյի պահպանմանը՝ հատկապես տարածքային իրավիճակի պահպանմանը: Հայաստանը, վերահսկելով նախկին իրանաադրբեջանական սահմանի մի զգալի հատված, որն այսօր Արցախ-Իրան սահմանն է, ակնհայտորեն ապահովում է Իրանի հյուսիսային հատվածները Ադրբեջանի կողմից հնարավոր հակաիրանական ներգործությունից, որը կարող է լինել նաև երրորդ ուժի կողմից:
Իրանցիները կողմ չեն, որ արցախաադրբեջանական հատվածը կրճատվի հոգուտ Ադրբեջանի, բացի այդ, կողմնակից են, որ այդ գոտում լրացուցիչ լարվածություն չստեղծվի, որը վտանգավոր է նաև Իրանի անվտանգության տեսանկյունից:

-Ինչպիսի՞ն է Իրանի դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանության և դրա ճանաչման հետ կապված:

-Իրանցիները միանշանակորեն համարում են, որ հայերն Օսմանյան կայսրությունում ենթարկվել են ցեղասպանության: Այս իմաստով իրանահայ համայնքն ունի բոլոր իրավունքները Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միջոցառումների ազատ կազմակերպման համար: Բայց Իրանը տարածաշրջանում որոշակի հարթություններում  համագործակցում է  Թուրքիայի հետ, մասնավորապես ՝ Սիրիայի հիմնախնդրի և քրդական հարցի հետ կապված: Շատ դեպքերում նրանք փորձում են պաշտոնական դիրքորոշումները ձևակերպել այնպես, որ Թուրքիայի հետ լրացուցիչ լարվածություն չստեղծվի:
Երկրորդ կարևոր գործոնն Իրանի ներսում պանթուրքիստական խմբավորումների առկայությունն է, որոնք թեև լուսանցքային են, բայց շատ դեպքերում կարողանում են մեծ աղմուկ բարձրացնել:
Այս առումով իրանական դիրքորոշումն ակհայտ է, բայց չեմ կարծում, որ առաջիկայում պաշտոնական մակարդակով ճանաչում կլինի:
Ի վերջո, նշենք նաև, որ Իրան-Հայաստան հարաբերություններն այնքան բազմակողմանի են և ընդգրկուն, որ դա այս պահին ամենակարևոր խնդիրը չէ, որքան էլ որ դա մեզ համար զգացական տեսանկյունից կարևոր լինի:


Ակաթի Վահանյան

Հարցում
website by Sargssyan