Այսօր՝ 22 սեպտեմբերի 2018թ., Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 480.3AMD
1EUR = 586.5AMD
1RUB = 7.73AMD
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը մի շարք պարգևներ է հանձնել Մեր միակամությունը հզորության աղբյուր է. Արամ Ա-ն շնորհավորական ուղերձ է հղել ՀՀ անկախության տոնի կա... Լևոն Մնացականյանը արցախա-ադրբեջանական շփման գծում իրավիճակը գնահատում է կայուն-հանգիստ Ռեֆորմիստները շնորհավորում են համայն հայությանը Ռոբերտ Քոչարյանի շնորհավորական ուղերձը Տնտեսական ակտիվության աճի տեմպի թավալգլոր անկում․ «Հայոց աշխարհ» Ռեֆորմիստների կուսակցությունը առաջնային է համարում Երևանի կանաչապատման հարցը Անթույլատրելի է, որ ՀՀ որևէ քաղաքացի այլոց հետ հարաբերվի վիրավորանքներով. Փաշինյանը զորակցություն է ... «Սանիթեք» ընկերության հինգ նոր մեքենաներն արդեն Երևանում են Սահմանին իրավիճակը հարաբերական կայուն է. Դավիթ Տոնոյան
ԼՐԱՀՈՍ
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը մի շարք պարգևներ է հանձնել Մեր միակամությունը հզորության աղբյուր է. Արամ Ա-ն շնորհավորական ուղերձ է հղել ՀՀ անկախության տոնի կապակցությամբ Լևոն Մնացականյանը արցախա-ադրբեջանական շփման գծում իրավիճակը գնահատում է կայուն-հանգիստ Ռեֆորմիստները շնորհավորում են համայն հայությանը Ռոբերտ Քոչարյանի շնորհավորական ուղերձը Տնտեսական ակտիվության աճի տեմպի թավալգլոր անկում․ «Հայոց աշխարհ» Ռեֆորմիստների կուսակցությունը առաջնային է համարում Երևանի կանաչապատման հարցը Անթույլատրելի է, որ ՀՀ որևէ քաղաքացի այլոց հետ հարաբերվի վիրավորանքներով. Փաշինյանը զորակցություն է հայտնում Նաիրա Զոհրաբյանին «Սանիթեք» ընկերության հինգ նոր մեքենաներն արդեն Երևանում են Սահմանին իրավիճակը հարաբերական կայուն է. Դավիթ Տոնոյան ՀԱՊԿ-ն հասկացրել է՝ Երևանն իր վրա հույս չդնի․ «Ժամանակ» Ինչպես քվեարկել, որ անարժանները ձեր աջակցությամբ չմտնեն քաղաքականություն․ «Հրապարակ» ԱԺ-ն լուծարելու միակ տարբերակ․ «Ժամանակ» Հայաստանի երրորդ Հանրապետությունը 27 տարեկան է Արտակ Ավետյանի հանդիպումը Շենգավիթ համայնքի բնակիչների հետ. Տեսանյութ Հրազդանի նախկին քաղաքապետ Արամ Դանիելյանի նկատմամբ հարուցվել է քրեական գործ Ի՞նչ երաշխիք կա, որ վարչապետը չի հանձնարարի ամեն գնով ապահովել իրենց «հաղթանակը». ԱԺ պատգամավոր ՀՀ կենտրոնական բանկը և առևտրային բանկերն աշխատելու են սեպտեմբերի 21-ին և 22-ին Յուրի Խաչատուրովին փոխարինելու շուրջ խորհրդակցությունները շարունակվում են. Զոհրաբ Մնացականյան Փաշինյան-Թրամփ հանդիպման գործընթացը ժամանակ է պահանջում, աշխատում ենք ԱՄՆ գործընկերների հետ. ԱԳ նախարար Նվեր Երեւանի 2800 ամյակին. Տեսանյութ Հանդուրժողականություն չի լինելու իրեն օրենքից գերադասողի հանդեպ. Վալերի Օսիպյան Խոսքերի փոխարեն գործեր. Արտակ Ավետյան. Տեսանյութ Գազալցակայաններում գործող խաղային ապարատները պետք է հնարավորինս շուտ հանվեն այնտեղից. Նիկոլ Փաշինյան Քաղաքապետի թեկնածուի յուրահատուկ անակնկալը. Տեսանյութ ԱՄՆ-ն մերժում է Փաշինյանին․ «168 ժամ» Ինչու է վարչապետի կինը մեկնել Սանկտ Պետերբուրգ. «Հրապարակ» Ալիկ Սարգսյանը վերականգնել է կապերը Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջը հավաքվող անձանց հետ. «Հրապարակ» Գարեգին Բ կաթողիկոսն ինքնակամ կհեռանա.«Ժողովուրդ» Ձեր նորընծա փոխնախարարներին մի քանի խորհուրդ տվեք․ Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԱԳՆ-ին Նիկոլ Փաշինյանը գնում է վա-բանկ. հաշվարկը վտանգված է. «168 ժամ» Զինծառայողի սպանության դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ ԱԺ Քննիչ հանձնաժողովը հնարավոր է քննարկի նաև «Ռոբերտ Քոչարյանի գործի» դատավարական գործողությունների դատախազական պատշաճ հսկողության հարցը Ըստ նախնական տվյալների՝ հակառակորդի կրակոցից պայմանագրային զինծառայող է զոհվել Ոստիկանությունը՝ Երևանի քաղաքապետի թեկնածուներից մեկի հասցեին վիրավորական մեկնաբանությունների մասին Քոչարյանը դեռ չի կողմնորոշվել ակտիվ քաղաքականություն վերադառնալու ձևաչափի հարցում. ՀՀ երկրորդ նախագահը հարցազրույց է տվել «Կոմերսանտ»-ին Ռեֆորմիստները կվերականգնեն Երևանի այցեքարտ հանդիսացող վայրերը. Տեսանյութ Ռեֆորմիստները մտածում են ճանապարհները բեռնաթափելու մասին. Տեսանյութ Թատերականում պահանջում են ռեկտորի հրաժարականը Ընտրությունները պետք է դառնան համախմբող ու ձեռքբերումներն արժեւորող գործոն. ՄԻՊ-ը՝ ընտրական գործընթացի վերաբերյալ Փաշինյանը հետաձգել է ԱՄՆ այցը՝ ընտրություններին մասնակցելու համար ՔՊ-ն Էջմիածնում ուժեղ քաղաքապետի թեկնածուի փնտրտուքների մեջ է.«Ժամանակ» Դաշնակիցներ կորցնելու ծանր հետեւանքը. ինչ է սպասվում Նիկոլ Փաշինյանին. «Ժողովուրդ» Նախորդ ընտրությունների «տասովշիկները» մնացել են անտեր. Փաշինյանը հուսախաբ է արել.«Հրապարակ» Գագիկ Ծառուկյանն ու Սերժ Սարգսյանը «աչքից հեռու» հանդիպել են.«Հրապարակ» «Դվին» հյուրանոցի շինհրապարակում մեծամասշտաբ շնորհանդես տեղի կունենա` ճանաչված արտիստների մասնակցությամբ Հետո նրանք եկան լրագրողների հետևից. ես չբողոքեցի, քանի որ լրագրող չէի. Արմեն Աշոտյան Կանաչ եւ մաքուր Երեւան.Արտակ Ավետյան. Տեսանյութ Կտրուկ ավելացել է կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների դեպքերի առթիվ հարուցված քրեական գործերի թիվը Ստամբուլում տարադրամի կետի կողոպուտի կասկածանքով Հայաստանի քաղաքացի է ձերբակալվել Ադրբեջանը ԼՂ կարգավորման հնարավոր անհաջողությունները փորձում է բարդել հայկական կողմի վրա ՀՀ երեք նախագահները հրավիրվելու են մասնակցելու Անկախության տոնակատարությանը Երևանի գլխավոր ճարտարապետն ազատվել է աշխատանքից Ադրբեջանը կօգտվի իրավիճակից․ ինչպե՞ս կարձագանքի ՀԱՊԿ-ն․ «168 ժամ» «Մարտի 1»-ի գործով ներքին զորքերի զինծառայողներին հարցաքննում են՝ շեշտադրելով մեկ հարց.«Ժողովուրդ» Պաշտոնանկություններ են սպասվում․ «Իրատես» Սաբոտաժ Տարոն Մարգարյանի կողմից. Ինչու «Սանիտեք»-ը չի կարողանում կատարել աղբահանությունը. «Ժամանակ» Հերթը կհասնի՞ Ծառուկյանին. Փաշինյանը կարող է «կատաղել».«Իրատես» Պուտինը մտադիր է Երեւանում հանդիպել Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Սերժ Սարգսյանի հետ.«Ժամանակ» Երեւանում քրեականացված թաղամասեր չկան. Արտակ Ավետյան Արտակ Ավետյանն այցելել է Երևանի Մնջախաղի պետական թատրոն. Լուսանկարներ Դուք Էրդողանը չեք, պարո՛ն Փաշինյան․ Ֆարմանյանը՝ Yerevan.Today-ի խուզարկության մասին Մասիսի քաղաքապետն ազատ կարձակվի գրավի դիմաց Բարձրացվել են առանց մաքսատուրքի ներմուծվող ապրանքների առևտրային չափաքանակները. ՊԵԿ Չարաշահումներ՝ ջրային ռեսուրսների գործակալությունում․ հարուցվել է քրգործ Փաշինյանի կառավարման օրոք առաջին իսկ ընտրություններն ազատ չեն. Աշոտյան Ադրբեջանի ԶՈւ-ն կրակել է Արենի գյուղի ուղղությամբ Արտակ Ավետյանը հանդիպել է Ադոնց փողոցի բնակիչների հետ. Լուսանկարներ Ռեֆորմիստները վերահաստատեցին, որ անցել է «դաբրոների» ժամանակը.Վահան Բաբայան. Լուսանկարներ «Բիզնեսմեններն անհանգստացած են». գործարար Արտակ Թովմասյանը՝ Փաշինյանին (տեսանյութ) ՀՅԴ-ն հերքում է լուրերը, թե Ռոբերտ Քոչարյանը որոշել Երևանի ավագանու ընտրություններում սատարել իրենց թեկնածուին Կարեն Վարդանյանը ընտրվել է Ռեֆորմիստների փոխնախագահ Անցնող շաբաթվա ընթացքում հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է շուրջ 250 անգամ Ոստիկանության և ԱԱԾ-ի խնդիրը օրենքի առաջ ՀՀ բոլոր քաղաքացիների հավասարության ապահովումն է. Նիկոլ Փաշինյան «Հայկ Մարությանը վեց բնակարան ունի, որից 5-ը Պրահայում» Ադրբեջանական զինուժը գնդակոծել է սահմանամերձ Չինարի գյուղը Ո՞վ է իրականում զանգել Վանեցյանին․ «Հրապարակ» Վաչագան Ղազարյանի գումարները հետ են վերադարձրել․ «Հրապարակ» ԱԽ քարտուղարը հրաժարական կտա.«Փաստ» ՀՀԿ-կանները փոշմանել են ու «հայհոյանք են դրել». Փաշինյանը «կթակի» նրանց դռները.«Ժողովուրդ»

Կոյուղիով մարդկությունը զբաղվել է միշտ

«Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի տարածքում կոյուղագծերի աղետալի վիճակի պատճառով մոտակա թաղամասերի բնակիչների բողոքները եւ Երեւանի ավագանու նիստում տեղի ունեցած տգեղ միջադեպը հուշեցին մեզ անդրադառնալ կոյուղու հիմնախնդրին, որը մտահոգել է մարդկանց մշտապես։

ԴԵՌԵՎՍ ՀԻՆ ՀՌՈՄՈՒՄ

Դեռեւս Ք.ա. XX դարում Կրետե կղզու Կնոսոս բնակավայրի պալատական կառույցները սարքավորվում էին կոյուղու համակարգին միացած հարմարավետ արտաքնոցներով։ Ջուրը խողովակներով Կնոսոս էր հասնում հեռավոր շրջաններից։ Պալատի ներսում հայտնաբերվեցին քարե շարվածքով երկու ջրափողրակ՝ կոյուղու եւ անձրեւաջրերի հեռացման համար։
Անտիկ դարաշրջանի կոյուղու ամենահայտնի համակարգը Cloaca Maxima-ն է (լատիներեն cluo՝ մաքրել)։ Այդ մեծ փակ ջրուղին Հռոմում անցկացվեց Ք.ա. մոտավորապես 300 թվականին, Ֆորումից դեպի Տիբեր՝ Կապիտոլիում եւ Պալատին բլուրների արանքով։ Հռոմեացիները այն կառուցեցին էտրուսկյան օրինակներով։
Ք.ա. 184 թվականին կառուցվեցին նաեւ այլ ջրատարներ։ Այդ կառույցների նախահաշվային արժեքը կազմեց այն ժամանակների համար ահռելի գումար՝ 24 մլն սեստերցիում։
Ժամանակակից հնագետները հաշվարկել են, որ Հին Հռոմում կար 144 հասարակական զուգարան։ Զարմանալի չէ, որ Հավերժական քաղաքում ողջ թափով աշխատում էր 9 ջրմուղ։ Ամեն օր դրանցով մատակարարվում էր մինչեւ 1 մլն խորանարդ մետր ջուր։ Այդ ջրմուղներից մի քանիսը գործում են մինչ օրս։

ՄԵԾ ԳԱՐՇԱՀՈՏԸ

Իսկ այ, միջնադարյան քաղաքների շինարարներն իրենց այնքան էլ չէին ծանրաբեռնում կոյուղու մասին հոգսով։
Պատահական չէ, որ 1764 թվականին Լա Մորանդիերը այսպես է նկարագրել ֆրանսիական թագավորների նստավայրի՝ Վերսալի պալատի բույրերը. «Պարտեզները, այգիներն ու բուն դղյակը նողկանք էին առաջացնում իրենց գարշահոտությամբ։ Անցումները, բակերը, շինություններն ու միջանցքները լի են մեզով ու կղանքով։ Այն թեւի մոտ, որտեղ ապրում են մինիստրները, երշիկագործն ամեն առավոտ խոզեր է մորթում ու տապակում, իսկ Սեն-Կլու փողոցն ամբողջությամբ լի է նեխաջրով եւ ծածկված սատկած կատուներով»։
1858 թվականի հունիսի 30-ի օրը Լոնդոնում պատմության մեջ մտավ որպես «մեծ գարշահոտի» օր։ Աղետալիորեն աղտոտված Թեմզայից տարածվող ժանտահոտ գոլորշիները հասան այնպիսի խտության, որ Վեստմինստերում պառլամենտը ստիպված եղավ ընդհատել նիստը։ Այնուհետ նաեւ ամբողջ տարին անվանեցին «մեծ գարշահոտի տարի»։

ԻՆՉՊԵՍ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԿՅԱՆՔԻ ՏԵՎՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ

Զարմացնում է այն փաստը, որ քաղաքային կոյուղիների ստեղծման գործընթացները ողջ Եվրոպայում ընթանում էին գրեթե միաժամանակ։
Լոնդոնում 1848 թվականին, օրինակ, արգելք մտցվեց քաղաքի սահմաններում հողափոր արտաքնոցների դեմ։ Այդ շրջանում անգլիական մայրաքաղաքում կեղտահորեր կային մոտ 200 հազար տների տակ։ Զուր չէ, որ անգլիացի գրող Պիտեր Աքրոյդը այն ժամանակվա բույրերն անվանում է «առաջադիմության հոտ»։
Բայց ստացվեց ճիշտ հակառակ արդյունք. քաղաքի գլխավոր ջրերակը՝ Թեմզա գետը, միայն է՛լ ավելի աղտոտվեց կոյուղաջրերի ավելացած ծավալից։
1858 թվականի «մեծ գարշահոտից» հետո Լոնդոնում աշխատանքներ սկսվեցին կոյուղու նոր համակարգի ստեղծման ուղղությամբ։ Ղեկավարում էր այդ նախագիծը Ջոզեֆ Վիլյամ Բազալջեթը։ 1860 թվականին պորտլենդցեմենտից կառուցվեցին 130 կմ երկարության կոյուղու կոլեկտորներ։ Կեղտաջրերը դրանցով ուղղվում էին դեպի արեւելք՝ շրջանցելով Թեմզան։ Կառուցվեցին մոտ 2 հազար կիլոմետր նոր կոյուղային խողովակներ։ 1866 թվականին Լոնդոնի մեծ մասն արդեն միացված էր կոյուղու ցանցին։
Այդ կարծես թե զուտ ինժեներական միջոցառումների շնորհիվ ստացվեց պարզապես ապշեցուցիչ արդյունք։ Մեծ Բրիտանիայում կոյուղու համակարգերի տարածումը հանգեցրեց նրան, որ չորս տասնամյակի ընթացքում կյանքի տեւողությունն ավելացավ 15 տարով։

Հեղինակ՝ Վարդան Գրիգորյան

Հոդվածն ամբողջությամբ կարդացեք «Հայոց Աշխարհ» օրաթերթի Փետրվարի 17-ի համարում

 

Հարցում
website by Sargssyan